Planlama Nedir? Planlama Hakkında Kapsamlı Bilgi
(Planning) Planlama, geleceğe yönelik belirlenen hedeflere ulaşmak amacıyla sistematik eylem programları geliştirmek olarak tanımlanır. Ülke ekonomileri için planlama, en yaygın biçimde 1945 ile 1980 yılları arasında uygulanmıştır. Neoliberal ekonomi yaklaşımlarının ön plana çıktığı 1980 sonrası dönemde, planlama faaliyetleri resmi olarak devam etse de, eski önemini büyük ölçüde yitirmiştir. Planlama, kapitalist ülkelerde rehberlik edici, sosyalist ülkelerde ise zorlayıcı bir biçimde gerçekleştirilmiştir. Zaman perspektifi açısından planlar, “uzun vadeli”, “beş yıllık” planlar ve yıllık programlar olarak üç kategoriye ayrılır. Uzun vadeli planlar, 15 yıl veya daha uzun bir süre için hazırlanır. Beş yıllık planlar, belirlenen büyüme oranına göre sektörel üretim, yatırım, ithalat, ihracat ve istihdam projeksiyonları yapar. Ayrıca, gerekli tasarruf ve dış yardım ihtiyacı hesaplanır. Devletin gelirleri, giderleri ve kaynak gereksinimi tahmin edilir. Yıllık programlar, beş yıllık planların hedeflerinin yıllık dilimlerini daha detaylı bir şekilde sunar. Yıllık hedeflerle birlikte, bu hedeflere ulaşmak için gerekli olacak önlemler de belirtilir.
Kapsam açısından planlar makro aşama, sektör aşaması ve mikro aşama olarak üç düzeyde hazırlanır. Makro aşamada, sektörel detaylara girmeden, milli gelirin büyüme oranı ile tasarruf, yatırım, ithalat, ihracat ve dış yardım gibi makro değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmektedir. Belirli bir büyüme oranını gerçekleştirmek için gereken iç ve dış tasarruf miktarı hesaplanır.
Sektör aşamasında, makro aşamada planlanan milli gelir ve kompozisyonunu sağlamak için her sektörün ulaşması gereken gayrisafi üretim düzeyleri belirlenir. Bu doğrultuda, sektörel yatırım, ithalat ve istihdam miktarları araştırılır. Mikro aşamada, sektörel yatırım hedeflerine ulaşmak amacıyla en kârlı yatırım projeleri seçilmektedir.