Öncü Göstergeler Endeksi Nedir? Detaylı Bilgiler ve Analizler

(Leading Economic Indicators) Ekonomi ile ilgili birçok göstergenin analizini yapmak için yeterli zaman veya deneyime sahip olmayan kişiler, genellikle tek bir göstergeye bakarak ekonominin mevcut durumunu ve genel eğilimini değerlendirmek isterler. “Öncü Göstergeler Endeksi” bu talebi karşılamak amacıyla oluşturulmuştur. Bu endeks ile “Ekonomi nereye ilerliyor?” sorusuna tek bir gösterge ile yanıt verilmesi hedeflenmektedir. TÜSİAD, 1991 yılında hazırlamaya başladığı öncü göstergeler endeksinden ilerleyen yıllarda vazgeçmiştir. 2002 yılında TCMB ve OECD (Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı) yeni bir birleşik endeks çalışmaları yapmaya başlamıştır. Geniş bir bilgi ve veri birikimini tek bir endeks sayısı ile yansıtabilen bu birleşik endeks, aslında sekiz ayrı göstergenin tek bir endeks altında birleştirilmesine olanak tanımıştır.

2014 yılında OECD serileri ile uyum sağlanan endekste üç farklı seri bulunmaktadır. 2014’te yapılan değişiklikle, yüzdelik değişim gösteren seride 6 aylık veriler yerine 12 aylık veriler kullanılmaya başlanmıştır. Diğer seriler ise “trend kapsayan” ve “dönemler” serisidir. Dönemlerdeki endeksin 100’ün altındaki değerleri daralmayı, üstündeki değerleri ise canlanmayı ifade etmektedir. Sanayi Üretim Endeksi’nin referans seri olarak kabul edildiği Öncü Göstergeler Endeksi’nin hesaplanmasında aşağıdaki yedi göstergedeki değişimler dikkate alınmaktadır:

• Elektrik üretim miktarı, tüm sektörlerdeki enerji kullanımı ve ekonomik faaliyetin genel seyrine dair bilgi verir.
• İskontolu Hazine ihalesi faiz oranı, satılan tutarla ağırlıklı olarak endekse dahil edilmektedir.
• Ara malları ithalatının değeri, ekonominin durumunu yansıtan önemli göstergelerden biri olarak kabul edilir.

TCMB’nin İktisadi Yönelim anketinden elde edilen aşağıdaki dört veri ise daha çok geleceğe yönelik beklentileri yansıtmaktadır:

• İç piyasadan alınan yeni siparişlerin miktarı ile ilgili sorunun cevabı, geleceğe dair beklentiler hakkında ipuçları sunar.
• Mamul mal stok miktarının seviyesi, iç talepteki değişimin yönünü göstermektedir.
• İhracat piyasalarından alınan yeni sipariş miktarı ile ilgili sorunun cevabı dış talep konusunda bilgi verir.
• Toplam istihdam miktarı ile ilgili soru, iş insanları ve girişimcilerin gelecek algısını yansıtır.