Rusya, Türkiye’ye Yönelik Gübre Kısıtlamalarını Kaldırmayı düşünüyor
İran savaşı sonrası Hürmüz Boğazı’nın kapatılması ve Rusya’nın ihracat kısıtlamaları Türkiye’nin gübre temininde iki önemli kanalın daralmasına yol açtı. Yeni anlaşmayla Rusya, ihracatını sınırladığı azotlu ve fosforlu gübreler ile amonyakta Türkiye için özel bir alan yaratacak.
Türkiye ve Rusya, tarım üretimi açısından kritik bir öneme sahip olan gübre tedarikinde yeni bir anlaşma yapma noktasında ilerliyor. İki ülke arasında gerçekleştirilen tarım diplomasisi sonucunda, Rusya’nın ihraç kısıtlaması uyguladığı azotlu, fosforlu gübreler ve amonyak için Türkiye’ye özel bir düzenleme getirilecek.
Bloomberg’in haberine göre, bu anlaşma ile Türkiye’nin özellikle gübreye olan yoğun ihtiyacının bulunduğu bahar aylarındaki ihtiyaçlarının güvence altına alınması hedefleniyor.
Anlaşma, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in geçen hafta Kırgızistan’da gerçekleştirilen Şanghay İşbirliği Örgütü zirvesinde yaptığı görüşmenin ardından hayata geçiyor.
Gübre tedarikinde iki kanal daralmıştı
Türkiye açısından bu anlaşmanın önemini artıran gelişmeler, İran savaşıyla başlamıştı.
28 Şubat 2026’da başlayan savaş sonrası Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla Körfez ülkelerinden üre, amonyak ve kükürt ithalatı durmuş ve Rusya, mart ayında bazı gübre ürünlerinin ihracatında kısıtlamalara ve kotaya gitmişti.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, mart ayında yaptığı açıklamada gübre tedarikinde sorun yaşanmadığını belirterek, “Hatta arzı artırmak için gerekli önlemleri alıyoruz. Farklı tedbirleri aşamalı olarak devreye alacağız.” demişti. Rusya ile yapılan anlaşma da bu bağlamda atılan adımlardan biri olacaktır.
Üretimde ham madde bağımlılığı devam ediyor
Türkiye’nin yıllık gübre üretim kapasitesi 8 milyon tonun üzerinde olmasına rağmen, sektörün ihtiyaç duyduğu temel hammaddelerin büyük bir kısmı ithal edilmektedir. Amonyak, fosforik asit, fosfat kayası, potasyum ve kükürt gibi hammaddeler başlıca Körfez bölgesi, Akdeniz havzası ve Rusya’dan temin edilmektedir.
Türkiye’de 7 büyük gübre üreticisi 17 tesiste faaliyet göstermektedir. Ancak ham maddede dışa bağımlılık nedeniyle bu tesislerin kapasite kullanım oranı yüzde 60-70 civarında kalmakta, yıllık üretim 4.5-5 milyon ton seviyesinde gerçekleşmektedir. Tarım sektörünün yıllık gübre kullanımı ise yaklaşık 7 milyon ton olarak tahmin edilmektedir. Yerli üretimin karşılayamadığı bölüm ise ithalat aracılığıyla temin edilmektedir.
Gübre ithalatında gümrük vergisi tamamen kaldırıldı
İran ve bölgedeki gerilimlerin Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısıyla gübre tedarikinde yaşanan sorunları çözmek amacıyla ithalat rejiminde önemli bir düzenleme yapılmıştır. Ticaret Bakanlığı tarafından uygulamaya konulan bu yeni önlemle, amonyum bazlı kompozit gübre türlerinde gümrük vergisi tüm ülke grupları için tamamen kaldırılmıştır.
