Duran: Gençlerimizi Sanal Tacirlerin Dünyasında Koruyacağız

İletişim Başkanı Burhanettin Duran, dijital kumar ve sanal bahislerin gençleri tehdit ettiğini vurgulayarak, “Devletimiz, gençlerimizi bu sanal tacirlerin dünyasında savunmasız bırakmayacak ve bağımlılığa ‘dur’ diyecektir.” şeklinde konuştu.

İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’nda düzenlenen “Bağımlılığa Dur De: Yasa Dışı Bahis ve Kumar Bağımlılığıyla Mücadele” panelinde bir konuşma yaptı ve bağımlılığın bireylerin hayatını tüketen ciddi bir alan haline geldiğine dikkat çekti.

Duran, her birey için ailevi ve toplumsal açıdan oldukça ciddi sonuçlara yol açan bir olgu ile karşı karşıya olunduğunu vurgulayarak, “Bağımlılık, insanın kendisinden başlayarak çevresini çürüten bir durumdur ve asla bir özgürlük ya da tercih meselesi olarak değerlendirilemez.” dedi.

Geleneksel kumar bağımlılığının fiziksel mekan sınırlamalarına bağlı olduğunu, ancak bu durumun günümüzde değiştiğini belirten Duran, şu noktaları kaydetti:

“Bugün, küresel ağların ve algoritmik tasarımların etkisiyle dijital kumar uygulamalarının ortaya çıkmasıyla ciddi bir değişim yaşıyoruz. Mobil cihazların sağladığı ‘sürekli erişim’, ‘anlık tatmin’ ve ‘ödüllendirme’ hayatımızın birçok alanına yayılarak yüksek erişim ve anonimlik hissi yaratarak yalnızlığa neden olmaktadır.”

Uygulamaların ‘sonsuz akışı’, bireylerin sanal dünyadaki ulaşılamaz cenneti sunarken, bu durum aslında bir felaketin habercisidir. Literatürde ‘karanlık desenler’ adıyla anılan ‘oyunlaştırılmış uygulamaların’ tasarım stratejileri, kullanıcıları sürekli akışta tutmayı hedeflemekle kalmayıp, insan zihnini manipüle etmektedir ve modern toplumların karşı karşıya olduğu yeni bir halk sağlığı sorunu olarak hepimizi tehdit etmektedir.

“Ahlaki çöküşün bir işareti olarak görülmeli”

Duran, araştırmaların dijital kumar ve sanal bahislerin borçlanmaya dayalı şiddet olayları, artan suç oranları ve intiharlarla ilişkili olduğunu ortaya koyduğunu ifade etti.

Yeşilay Cemiyeti’nin 2025 tahminlerine göre dijital kumar bağımlılığı tedavisi için başvuranların sayısında önemli bir artış gözlemlendiğini dile getiren Duran, “Ne yazık ki, bu verilere göre dijital kumar ve sanal bahis, en değerli varlığımız olan gençlerimizi tehdit etmektedir. Devletimiz, gençlerimizi bu sanal tacirlerin dünyasında yalnız bırakmayacak ve bağımlılığa ‘dur’ diyecektir.” şeklinde konuştu.

Yasa dışı bahis ve kumarın henüz yeni bir alan olmasına rağmen, dikkatli analiz gerektiren bir mesele olduğunu belirten Duran, bu sistemde tek kazananın algoritmaları kullanarak sistemi yöneten mecralar olduğunu hatırlattı.

Bu mecraların kişilerin kayıplarından yeni finans alanları yarattığını söyleyen Duran, “Sonuç ne? Toplumsal yıkım, yıkılan aileler, kaybolan hayatlar. Bu sebeple, yasa dışı bahis ve kumarın sadece mali bir istismar konusu olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, toplumu derinden etkileyen bir ahlaki çöküş işareti olarak algılamak gerektiğini vurguluyorum.” dedi.

Duran, bu sorunla başa çıkmak için dünya genelinde üç temel yaklaşımın öne çıktığını belirtti: “Tamamen yasaklamayı tercih edenler”, “düzenleme ve lisanslama yolunu seçenler” ve “bu alanı devlet denetiminde tutmayı isteyenler.” dedi.

Devlet denetimi ile yasaklama arasında şekillenen bu yaklaşımlar her birinin kendi tartışma alanını da beraberinde getirdiğini ifade eden Duran, bu aşamada sonuç elde etmenin hedeflendiğini, fakat etkili yöntemin ne olduğuna dair dünya genelinde bir tartışma sürdüğünü belirtti.

Yasakların, VPN gibi yöntemlerle kolayca aşılabildiği gerekçesiyle eleştirildiğini ve devlet kontrolü temelli modellerin yasadışı alanları meşrulaştırdığı iddialarına da değinen Duran, şunları ekledi:

“Bu bağlamda belirtmek isterim ki, devletimizin yasadışı olarak nitelendirdiği bu alanda gerekli önlemleri almaktadır. Son dönemde bu konuda etkin bir mücadele yürütülmektedir. Ancak yasakların ötesinde, sanal davranışların neden bağımlılığa dönüştüğünü anlamak ve bu alanda bütüncül politikalar geliştirmek gerektiğinin altını çiziyorum. Bu, devlete ait bir vazifedir. Bugün burada, çok değerli katılımcılarla birlikte bu politikaların oluşturulması için çaba göstereceğiz.”

Çünkü bildiğiniz gibi, bir bağlantıyı kesme durumunda, aynı içerik farklı bir bağlantıda yeniden ortaya çıkabiliyor. Yani sadece hesapları kapatmak yeterli değildir. Sanal davranışların hangi noktada bağımlılığa dönüşeceği, bu davranışlara eşlik eden duyguların neler olduğu, yalnızlık, aile bağlarının kopukluğu, kolaycılık ya da ödül mekanizması belirleyici unsurlardır. Bu soruları insan psikolojisinin derinliklerine inerek yanıtlamak ve bir farkındalık oluşturmak zorunludur.

“Doğru alışkanlıkların kazanılmasını sağlamalıyız”

Duran, bağımlılığın bireysel bir sorun olmadığını, arkasındaki davranış kalıplarını gözetmeden etkili bir mücadele yürütülemeyeceğini belirtti.

Uzmanlar, bağımlılık biçimlerinin (ister kimyasal, ister dijital ve davranışsal olsun) nörobiyolojik yapısının birbirine çok benzediğini ortaya koyduğunu dile getiren Duran, bu durumun altında çağın metaya, imaja, ödül mekanizmalarına ve dopamin temelli bir yaşam tarzına sahip olduğunu belirtti.

Duran, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Kısa yoldan zenginleşmeyi ve gösterişli yaşam tarzlarını sergileyenlere ne yazık ki milyonlarca takipçi bulabiliyor. Bu da başka bir tehlikenin ortaya çıkışı demektir. Gençlere örnek olarak gösterilen bu hayatların görünmeyen bedeli ise sanal bahis ve kumar bağımlılığıdır. ‘Tabiat boşluk kabul etmez’ gerçeğinden yola çıkarak, gençlerimizin kalplerinde ve zihinlerinde onlara doğru ve üretken davranışları kazandırmak zorundayız. Doğru alışkanlıkların kazanılmasını sağlamalıyız.”

“Bahis sarmalında kaybolmalarına asla izin veremeyiz”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, “Pozitivist ve maddiyatçı bir bakış açısıyla yetişen nesiller için zararlı alışkanlıklar ve bağımlılık, bir el uzatımı mesafesindedir.” sözüne atıfta bulunan Duran, gençleri doğru alışkanlıklara yönlendirmekle sorumlu olduklarını ifade etti.

Gençleri spordan eğitime, üretken eğlence alanlarına yönlendirmeleri gerektiğini belirten Duran, “Gençlerimizin yapay zekadan kod yazmaya, kendi kültür ve medeniyetinin dijital ortamda temsiline odaklanmaları bizim teşvik etmemiz gereken alanlardır. Bunlar dururken, sanal bahis sarmalında kayBolmalarına gönlümüz müsaade etmez.” dedi.

Türkiye’nin son yıllarda attığı adımların, “Terörsüz Türkiye” süreci, uluslararası alanda aktörleşme, savunma ve enerji yatırımları gelecekte gençler için müreffeh bir Türkiye oluşturma hedefini taşıdığını vurgulayan Duran, “Bizim gibi dünyada yükselen bir güç olan, iddialı bir ülkeyiz. Cumhurbaşkanımızın sözleriyle: ‘Dünya beşten büyüktür’ ve ‘daha adil bir dünya mümkün’ mesajını taşıyan bir ülkede gençlerimizi, vatandaşlarımızı sanal bahis baronlarına teslim etmemiz düşünülemez. Onların bu bataklıklarını kurutmak için elimizden geleni yapmalıyız.” değerlendirmesinde bulundu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın liderliğinde oluşturulan Türkiye Yüzyılı vizyonunun, sanal alandaki bahis riskleri ve güvenlik mimarisi perspektifinde önemli bir yer tuttuğunu ifade eden Duran, şu ifadeleri kaydetti:

“2025 yılında Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın öncülüğünde ‘Sanal Ortamda Yasa Dışı Bahis, Şans Oyunları ve Kumarla Mücadele Eylem Planı’ hayata geçirilecektir. Bu eylem planının koordinasyonu, burada bizleri onurlandıran Cumhurbaşkanı Yardımcımız Sayın Cevdet Yılmaz tarafından yürütülmektedir.”

Bu eylem planı çerçevesinde devletin tüm birimlerinde koordineli ve sürekli bir mücadele için önemli bir dinamizm yakalandığını dile getiren Duran, yürütülen çalışmaların konuyu çok yönlü ve bütüncül bir yaklaşımla ele alarak mücadelede ortak bir dil oluşturduğunu belirtti. Nitekim, geçen nisan ayında Sayın Cumhurbaşkanımızın ifade ettiği gibi, eylem planının 6 aylık sonuçlarına göre alınan idari, mali ve hukuki tedbirlerle ciddi bir kontrol sağlandığı ifade edilmiştir.

“Yaygınlığının altını çizen bir dil kullanmaktan kaçınmalıyız”

Duran, yasa dışı kumar ve bahis alanında farkındalığın artırılmasının ve kamuoyunun doğru bilgilendirilmesinin kritiklik arz ettiğini dile getirdi.

İletişim Başkanlığı’nın bu konuda özel bir faaliyet yürüttüğünü belirten Duran, “Bağımlılıkla ilgili konular ele alındığında hikayeleri detaylandıran, yol gösteren ve yaygınlığını artırmaya sebep olan bir dil kullanmamalıyız.” sözlerine yer verdi.

Bazen “ibret olsun” diye yaygınlaşan hikayelerin normalleşme yolunu açabileceğini vurgulayan Duran, İletişim Başkanlığı olarak bu farkındalığı artırmak için bir süredir yayınlarla, programlarla ve etkinliklerle aktif bir şekilde sahada olduklarını kaydetti.

Bu doğrultuda “21. Yüzyılda Türkiye’nin Bağımlılıklarla Mücadele Seferberliği” eserleri aracılığıyla, devletin tüm mekanizmalarıyla sürdürdüğü topyekun mücadeleyi belgelerle kayıt altına aldıklarını ifade eden Duran, şu ifadeleri kullandı:

“Yakın zamanda düzenlediğimiz ‘Sosyal Medyada Sorumluluk, Özgürlük ve Güvenlik’ paneliyle dijitalleşmenin imkanlarının yanı sıra sorumluluklarımızı da hatırlattık. Ardından gerçekleştirdiğimiz ‘Uyuşturucuyla Mücadelede Kararlı Devlet, Güvenli Türkiye’ paneli bağımlılıkların sosyal yapımıza ve geleceğimize olumsuz etkilerini ortaya koydu. Bugünkü panelimizde ortaya çıkacak sonuçların ‘bağımlılığa dur’ hedefi doğrultusunda önemli bir etkide bulunacağına inanıyorum.

‘Yasa dışı kumar ve sanal bahisle’ mücadelede ortak bir dil, duyarlılık ve farkındalık oluşturmak için çaba göstereceğiz. Doğru bilgiyi esas alan, korkunun yerine farkındalığı artıran, bağımlılığı açığa çıkarmayın yerine bağımlılıkla mücadelenin güçlenmesini sağlayacak çalışmalarımızı ortak bir sorumluluk bilinciyle ve kararlılıkla sürdürmeyi umuyorum.