Reel Efektif Döviz Kuru (REK) Nedir? REK Hakkında Kapsamlı Bilgi

Reel efektif döviz kuru (REK), bir para biriminin ticaret ortaklarının para birimlerinden oluşan sepet karşısındaki değerini, ülkeler arasındaki göreli fiyat veya maliyetleri de dikkate alarak gösteren endekstir. Türkiye için hesaplanan REK, Türk lirasının reel değerindeki değişimleri izlemeye yardımcı olur; tek bir yabancı para karşısındaki kurla aynı gösterge değildir.

Nasıl hesaplanır ve yorumlanır?

Nominal efektif döviz kuru, Türk lirasının ticaret ağırlıklarıyla oluşturulan döviz sepeti karşısındaki değerini ölçer. REK hesaplamasında nominal efektif kur, ülkeler arasındaki göreli fiyat veya maliyetlerle düzeltilir. TCMB, TÜFE, yurt içi üretici fiyatları ve birim işgücü maliyeti bazlı endeksler yayımlar. TÜFE ve Yi-ÜFE bazlı seriler aylık, birim işgücü maliyeti bazlı seri yıllıktır.

Aynı yöntem ve bazla hesaplanan endeksin önceki döneme göre yükselmesi TL’nin reel değer kazanmasını, düşmesi ise reel değer kaybetmesini gösterir. Endeksin 100’ün üzerinde veya altında olması, seçilen baz döneme göre karşılaştırmadır; tek başına paranın “olması gereken” piyasa kurunu belirlemez.

Baz yılı neden önemlidir?

TCMB’nin 4 Şubat 2026 tarihli güncellemesiyle REK’in baz yılı 2025=100 olmuştur. Farklı bazlara göre yayımlanmış endeks düzeyleri doğrudan karşılaştırılmamalıdır. Veriyi yorumlarken kullanılan fiyat ölçütü, karşılaştırma dönemi ve serinin güncel metodolojisi birlikte kontrol edilmelidir.

Kaynaklar: TCMB: REK metaverisi; TCMB: REK’in yönünün yorumlanması; TCMB: 4 Şubat 2026 baz yılı güncellemesi.