Rasyonel Beklentiler Hipotezi Nedir? Detaylı Bilgilerle İncelemesi

(Rasyonel beklentiler hipotezi) Bu kavram, Amerikalı ekonomist J. Muth tarafından 1961 yılında “Rasyonel Beklentiler ve Fiyat Hareketleri Teorisi” başlıklı makalesi ile ortaya konmuştur. Muth, makalesinde ekonomik birimlerin enflasyonist dönemlerde mevcut koşullara ve gelişmelere adapte olmak yerine rasyonel beklentilerine dayanarak hesaplamalar yapabileceklerini ifade etmiştir. 70’li yılların sonlarına doğru R. Lucas, T. Sargent ve N. Wallace, rasyonel beklentiler teorisini daha da geliştirmiştir. Muth’un eleştirilerine maruz kalan Keynesçi iktisatçılar ise bireylerin gelecekteki fiyat seviyesini tahmin ederken geçmiş verilere dayalı olarak hareket edeceklerini ve “uyumlu beklentiler” geliştireceklerini savunmuşlardır. Örneğin, eğer bir yıl içinde enflasyon yüzde 15 ise, bireyler bir sonraki yıl da en az bu oranda bir enflasyon bekleyeceklerdir.

Rasyonel beklentiler teorisinin iktisat bilimine kattığı yenilik “beklentiler” konusundadır. Bu teori, bireylerin fiyatlar genel seviyesindeki değişiklikler karşısında uyumcu ve pasif değil, rasyonel ve aktif bir tutum sergileyeceklerini vurgulamaktadır. Teoriye göre bireyler, uygulanan ekonomi politikası ve bu politikanın sonuçları hakkında yeterli bilgiye ve bu bilgiyi değerlendirecek analitik yetkiye sahiptirler. Örneğin, ekonomide para arzı artırıldığında, bireyler bunun belirli bir süre sonra fiyatlar genel seviyesini ve dolayısıyla nominal faiz oranını yükseltebileceğini öngörebilirler. Para arzındaki artışın enflasyonist bir etki yaratacağı bilindiği için herkes rasyonel davranışlar sergileyecektir. Teoriyi destekleyenler, hükümetlerin sonuç vermeyecek para ve maliye politikaları yerine istikrarlı politikalara öncelik vermesini, devletin yalnızca oyunun kurallarını belirlemesini talep etmektedirler. Ancak teorinin, bireylerin ekonomik konularda eksiksiz bir bilgi birikimine, bilgi akışına ve analiz kabiliyetine sahip olduklarını varsayan varsayımları 80’li yıllardan sonra eleştirilmiştir.