Mevduat Nedir? Mevduat Hakkında Kapsamlı Bilgi

(Deposits) Mevduat, bir gerçek ya da tüzel kişinin, hazır satın alma gücünü kullanmak yerine, bankaya vadeli veya vadesiz olarak yatırdığı paradır. Güvenilir bir bankada para yatırmak, yapılabilecek en az riskli yatırımlardan biridir. Ancak mevduat, vadesinden önce çekildiğinde, yatırılan tutara başlangıç tarihinden itibaren vadesiz mevduat faizi uygulandığı için kazanç kaybı meydana gelir. Paranın vadesi geldiğinde tek risk, bankanın ödeme güçlüğü yaşamış olmasıdır. Ancak bu durumda Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu, belirlenen üst limite kadar tasarruf sahibinin parasını ve normal ölçülerdeki faizini iade eder. Bu özellikleriyle bankaya para yatırmak, ekonominin gidişatını yakından takip edemeyen küçük yatırımcılar ve emekliler için uygun bir yatırım aracıdır. Mevduatın temel unsurları şunlardır:

Faiz oranı: Resmi mevduat dışında kalan mevduatlar için uygulanacak faiz oranları, banka ile müşteri arasında serbestçe belirlenir. Her banka, mevduata uyguladığı faiz oranını şube içerisinde görünür bir alanda sergiler.

Valör: Faiz hesaplamasına esas olan tarihe valör tarihi denir. Valör tarihi, paranın bankaya yatırıldığı günü takip eden ilk iş günü olarak tanımlanır. Vadeli hesaplar, vadesi dolmadan yenilendiği takdirde, önceki hesabın vade sonu tarihi yeni hesabın valör tarihi olur. Döviz tevdiat hesaplarında, nakit döviz teslimatıyla hesap açıldığında, paranın bankaya yatırıldığı günü izleyen ilk iş günü valör olarak geçer.

Vade: Hesap açılışında, valör tarihi ile hesabın kapatılacağı tarih arasındaki süredir. Vade sonu tarihi, hesabın kapatılıp paranın çekileceği tarihtir. Vade ay veya yıl olarak belirlendiğinde, vade sonu, vadenin sonlandığı ayda valör tarihine karşılık gelen gündür. O ayda valör tarihine karşılık gelen gün yoksa, ayın son günü vade sonu olarak kabul edilir. Belirli bir sürenin sonunda geri çekilmek kaydıyla açılan bir günden uzun süreli hesaplar vadeli mevduat olarak adlandırılır. Tasarruf sahipleri, bankalarda çeşitli vade süreleriyle hesap açtırabilir. Vadesiz mevduat, daha çok bankalarda sıkça işlem yapan iş insanları tarafından tercih edilir. Vadesiz mevduattaki para, tasarruf sahibi tarafından istediği anda geri çekilebilir. Vadeli mevduat süreleri TCMB tarafından belirlenmektedir. İhbarlı mevduat türünde, paranın çekileceğinin 7 gün önceden bankaya bildirilmesi gerekmektedir.

Gün sayısı: Faiz, gün esasına göre hesaplanır. Faiz hesaplamasında esas alınan gün sayısına valör tarihi dahil edilirken, vadenin son günü dahil edilmez.

Müşterek hesaplar: İki veya daha fazla gerçek ya da tüzel kişinin ortak kullanımı için bankalarda açılan hesaplara “müşterek hesap” denir. Müşterek hesaplar, vadeli veya vadesiz olabilir. Hesaptaki para, yazılı talimat doğrultusunda ortak imza ile ya da tek bir kişi tarafından kullanılabilir.

Vade bitiminde yenileme: Vadeli hesapların vadesi sonunda yenilenmesi (temdit), müşterinin talimatı ya da hesap cüzdanı ile başvurusu halinde gerçekleşir. Bu işlemde, yenileme tarihinde banka tarafından uygulanan faiz oranı geçerli olur. Eğer bir talimat verilmezse, hesaptaki paraya vadesiz mevduat faiz oranı uygulanması, tasarruf sahibinin zararına yol açar.

Hesaptan para çekilmesi: Mevduat sahipleri ile banka arasında vade ve ihbar süresi için belirlenen şartlar dışında, mevduat sahiplerinin mevduatlarını geri alma hakları hiçbir şekilde kısıtlanamaz. Paranın yatırıldığı şubeden provizyon alınmak kaydıyla, aynı bankanın farklı bir şubesinden de para çekmek mümkündür.

Mevduatın gizliliği: Banka mensupları, görevleri gereği öğrendikleri bankalara ya da müşterilere ait sırları, açıkça yetkili kılınan merciler dışında kimseye açıklayamazlar.