14 Nisan 2001 Kararları: Nedir ve Detaylı Bilgi
2000 yılındaki IMF destekli istikrar programının başarısızlığı ve 21 Şubat 2001’de para ve sermaye piyasalarında yaşanan sert kriz sonrasında aynı günün gecesinde dalgalı kura geçiş yapıldı. O dönemin başbakanı Bülent Ecevit, 70’li yıllardan tanıdığı ekonomi uzmanı Kemal Derviş’i Türkiye’ye davet etti. Dünya Bankası Başkan Yardımcılığı görevini yürüten Derviş, Türkiye’ye döndü ve 2 Mart’ta ekonomiden sorumlu devlet bakanlığı görevine getirildi. Derviş, yaptığı hazırlıklar ve sürdürdüğü görüşmelerin ardından 14 Nisan 2001’de Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı’nı (GEGP) duyurdu. Programın hedefleri arasında kamu açıklarını kapatmak, enflasyonu düşürmek ve ekonomiye yeni bir büyüme ivmesi kazandırmak yer alıyordu. 1973’ten itibaren iki haneli rakamlara ulaşan ve uzun yıllar yüksek seviyelerde kalan enflasyon oranını düşürmek amacıyla, 1974 ile 2000 yılları arasında iktidardaki hükümetler tarafından dokuz ayrı istikrar programı uygulandı ancak bu programlar başarılı olamadı.
Derviş’in programın hayata geçmesi için 15 günde 15 yasanın çıkarılması gerektiğini beyan etmesi bazı tepkiler doğurmasına rağmen, DSP-ANAP-MHP koalisyon hükümeti, aralarında kamu harcamalarını azaltmayı hedefleyen şeker ve tütün yasalarının yanı sıra Merkez Bankası’nın bağımsızlığını sağlayacak yasanın da bulunduğu 15 yasayı TBMM’den geçirdi.
27 Nisan 2001’de Standard & Poor’s’un Türkiye’nin görünümünü negatiften durağana çevirmesi, olumlu gelişmelerin ilk işareti oldu. 15 Mayıs’ta IMF İcra Direktörleri Kurulu, Türkiye’nin reformlarla ilgili niyet mektubunu onayladı. Bu mektupta, GEGP ile ilgili performans kriterleri yer almaktaydı. 2002 sonunda iktidara gelen AKP hükümeti, 2008’deki son IMF anlaşmasına kadar verilen taahhütleri yerine getirdiğinde enflasyon önce yüzde 20’nin altına, ardından yüzde 10 seviyelerine düştü ve ekonomi yeni bir büyüme ivmesi kazandı. Kemal Derviş, ekonomik konulardaki yetkinliğini siyasette gösteremedi ve politikadaki girişimleri istenen sonuçları vermedi. AKP hükümetleri, adı üzerinde bir “geçiş programı” olan GEGP yerine 2007 yılından itibaren yeni bir atılım programı geliştirmeliydi. Ancak siyasi sorunlar öne çıkınca böyle bir program hazırlanamadı.