Milli Gelir Kategorileri Nedir? Detaylı Bilgi ve Açıklamalar
(Ulusal gelir kategorileri) TÜİK, milli gelir hesaplamalarını gelir, üretim ve harcamalar temelinde hesaplayıp yayınlamaktadır. Milli gelirle ilgili terimler şunlardır:
Gayrisafi Yurtiçi Hasıla. (Gross Domestic Product: GDP) Bir ülkede bir yıl içinde üretilen tüm nihai mal ve hizmetlerin piyasa fiyatlarıyla değerine Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) denir.
Gayrisafi Milli Hasıla. (Gross National Product: GNP) GSYH’ya, Dış Alem Net Faktör Gelirleri değerinin eklenmesiyle Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) hesaplanır. Bu göstergede Türkiye’de ikamet edenlerin, Türkiye dışındaki ülkelerde kurdukları şirket ve fabrikalardan sağladıkları gelir de dikkate alınır. “Milli” terimi bu hesaplama yöntemini ifade eder. 90’lı yıllara kadar gelişmiş ülkeler milli hesaplarında bu göstergeden yararlanmışlardır. Sonrasındaki yıllarda GSYH’nın kullanımı daha yaygın hale gelmiştir.
Safi Milli Hasıla. (Net National Product) Bu değer, GSMH’dan üretim sırasında kullanılan sabit sermeye ile ilgili yıl içinde oluşan aşınma ve eskime paylarının, yani amortismanların çıkarılmasıyla elde edilir.
Milli Gelir. (National Income) Safi milli hasıladan, sektörlerin o yıl içinde ödedikleri dolaylı vergilerin çıkarılması ve devletin üreticilere sağladığı sübvansiyonların eklenmesiyle milli gelir değeri elde edilir.
Kişisel Gelir. (Personal Income) Kişisel gelir, vergilerden önce bireylerin eline geçen harcanabilir gelir olarak tanımlanır. Kişisel gelire, milli gelirden kurumlar vergisi, dağıtılmamış firma kârları, sosyal güvenlik payları çıkarılarak, elde edilen değere transfer ödemeleri, devlet borçları üzerinden ödenen faizler ve tüketicilerin ödediği faizler eklenerek ulaşılır. Harcanabilir Gelir. (Disposable Income) En küçük milli gelir büyüklüğü olan harcanabilir gelir, kişisel gelirlerden dolaysız vergilerin çıkarılması ile hesaplanır.
