Likidite Tuzağı Nedir? Detaylı Bilgilerle İnceleme

(Likidite tuzağı) Keynes, likidite tercihi analizinde ele aldığı likidite tuzağı kavramını açıklarken para arzı ile faiz oranları arasındaki ilişkiyi vurgulamıştır. Bu analizde faiz oranları ile bono-tahvil fiyatlarının ters yönde hareket ettiği kabul edilmiştir. Keynes’e göre ekonomide faizin düşebileceği bir alt sınır bulunmaktadır. Bu seviyeden sonra, para arzı ne kadar artırılırsa artırılsın, faiz oranı daha da düşemez. Tasarruf sahipleri, faizin bu asgari seviyeye inmesini gelecekte tekrar yükselebileceğinin bir işareti olarak yorumlar ve bono-tahvil almak yerine likiditeyi ellerinde tutmayı tercih ederler. Para politikasının etkisinin kaybolduğu bu duruma likidite tuzağı denir. Bu koşullarda para arzını artırarak faiz oranlarını düşürmek, yatırımları dolayısıyla milli geliri ve istihdamı etkileme imkânı kalmamıştır. Likidite tuzağını, dikey eksende faiz oranı, yatay eksende ise para talebinin ve arzının yer aldığı bir grafikte gözlemlemek mümkündür. Grafikte L eğrisi para talebini, M ise yatay eksene dik olan ve faiz oranına esnekliği sıfır olan para arzını göstermektedir. L ile M’nin kesiştiği noktada r₀ denge faiz oranı oluşmuştur. Bu faiz oranında tasarruf sahipleri arz edilen paranın tamamını talep etmekte ve bu düzey, kararlı denge halini simgelemektedir.

Faiz oranı r₀ seviyesinin üzerine çıkması durumunda, para arzı para talebini aşmış demektir. Ancak bu durumda tahvil alımı tekrar cazip bir yatırım haline geleceği için tahvil fiyatları artarken faiz oranları düşmeye başlar ve tekrar r₀ noktasına geri döner. Faiz oranı r₀’ın altına düştüğünde süreç bu sefer ters yönde işler. Grafikte de görülebileceği gibi, para arzının M doğrusundan M’ doğrusuna genişlemesi, halkın elinde cari faiz oranında bulundurmak istediğinden daha fazla para geçmesine neden olur. Fazladan elde kalan para tahvil satın almak için kullanıldıkça, tahvil talebi ve fiyatları yükselmeye, faiz oranı ise düşmeye başlar. Faiz oranı r₀’ düzeyine düştüğünde fazla paranın tamamı talep edilmiş durumdadır. Dolayısıyla, likidite fonksiyonu sabitken, para arzındaki herhangi bir artış faiz oranını düşürerek yatırımların artmasına, bu da milli gelir ve istihdam düzeyinin yükselmesine yol açabilir. Ancak, likidite fonksiyonunun sonsuz esnek bölgesine girildikten sonra; para arzını artırarak faiz oranını düşürme imkânı kalmamıştır.