Karma Ekonomi Nedir? Karma Ekonomi Hakkında Kapsamlı Bilgi

(Karma ekonomi) Ekonomide kaynak dağılımında hem devletin hem de özel sektörü dâhil eden bir piyasa ekonomi türüdür. Karma ekonomide piyasa başarısızlıkları söz konusu olduğunda devlet ekonomiye müdahale edebilir ve özel sektörün yerine getiremediği büyük yatırım projelerini üstlenebilir. Karma ekonomilerde planlama uygulandığında, plan kamu sektörü için zorunlu, özel sektör için ise yönlendirici bir işlev taşır. 1950 ile 1970 yılları arasında dünya genelinde karma ekonomi yaygın olarak uygulanmıştır. 1970 ile 1980 yılları arasında popülaritesini kaybeden karma ekonomi düşüncesi, 1980 sonrası neoliberalizmin etkili olduğu dönemde daha da zayıflamıştır. Karma ekonomi, “kapitalizm” ile “sosyalizm” arasında bir yerde konumlanmakta, ancak özünde kapitalist sistemin özelliklerini barındırmaktadır. Karma ekonomi savunucularına göre, kapitalizmde toplumun menfaatleri göz ardı edilirken, sosyalizmde bireylerin menfaatleri ihmal edilmektedir. “Karma ekonomi” modeli, her iki sistemin temel çelişkilerini aşarak, kamu yararını kişisel çıkarlarla birleştirmiştir. Karma ekonomik düzen içinde hangi malların ne miktarda üretileceği, yani kaynak dağılımı, tüketici tercihlerine dayanmaktadır; fakat devlet, toplumun tercihlerini göz önünde bulundurarak piyasa mekanizmasını düzeltici önlemler almaktadır. Böylece, karma ekonomi çerçevesinde tekelleşmeyi engellemek, herkese istihdam imkânı sunmak, gelir dağılımındaki dengesizliği azaltmak ve işçi-işveren ilişkilerini düzenlemek gibi temel hedefler doğrultusunda tedbirler alınabilmektedir.

Türkiye’de belirli dönemlerde uygulanmış olan karma ekonominin benimsenmesi, önceden tanımlanmış bir teorik çerçevenin sonucu değildir. 20. yüzyılın 30’lu yıllarında özel sektörün ekonomik yaşama etkin bir şekilde dâhil olması beklenmiştir. Ancak bu durumun gerçekleşmemesi üzerine devletin girişimci rolünü üstlenmesi bir zorunluluk haline gelmiştir.